Het Europese natuurbeleid is voornamelijk gestoeld op de Vogel- en Habitatrichtlijn. In uitvoering hiervan zijn er in alle Europese landen de voorbije jaren beschermde natuurgebieden afgebakend: de "Speciale Beschermingszones". Samen vormen ze het zogenaamde "Natura2000-netwerk".

In Vlaanderen en het Belgisch deel van de Noordzee gaat het om 205.000 ha van onze top-natuurgebieden, met gekende maar ook minder gekende namen. De gebieden zijn gekozen omdat er specifieke habitattypen , planten en dieren aanwezig zijn, die door Europa van "communautair" belang worden geacht. Elke lidstaat moet ervoor zorgen dat de habitat- en leefgebieden duurzaam behouden blijven of desnoods hersteld worden. Via de Europese richtlijnen genieten daar bovenop nog een hele reeks diersoorten in Vlaanderen en de Noordzee een strikte wettelijke bescherming, zonder dat hiervoor Speciale Beschermingszones moeten worden aangewezen.

Uit recente analysen van het INBO, in functie van de verplichte rapportering naar Europa, blijkt dat de meeste habitattypen en soorten die in Vlaanderen door de Europese regelgeving beschermd zijn, zich in een ongunstige "staat van instandhouding" bevinden. Dit vormt een sterk signaal naar het beleid dat er maatregelen nodig zijn om aan deze ongunstige toestand te verhelpen. Deze maatregelen hebben vooral betrekking op het ruimtelijke ordeningsbeleid, het aankoopbeleid en de inrichting en het beheer van onze natuurgebieden in afstemming met eventuele andere gebruiksfuncties. Daarnaast is responsabilisering en sensibilisatie nodig van personen en instanties die voor het beheer van de verschillende Speciale Beschermingszones een verantwoordelijkheid dragen.