Wij weten niet waar streekvereniging Zenne & Zoniën haar mosterd haalt maar beweren dat Groen! tegen de splitsing is van B-H-V is onjuist en onterecht. Ook Groen! is ondubbelzinnig voorstander van de splitsing van Brussel-Halle-Vilvoorde. Wij zijn wel van oordeel dat dit moet gebeuren in het kader van een genegotieerde federale oplossing waarbij de rechten van de Brusselse Vlamingen ten volle gevrijwaard zijn. Ook voor ons is een uitbreiding van het Brussels gewest niet aan de orde. Voor de volledigheid geven wij graag het officieel Groen! standpunt weer met betrekking tot een nieuwe fase van de staatshervorming.

De groene visie op staatshervorming

Solidariteit, efficiëntie, transparantie: groene toetsstenen voor een verdere staatshervorming.

België heeft altijd communautaire disputen gekend. De Vlaamse beweging vocht decennia tegen de onaanvaardbare discriminatie van de Vlamingen. En met succes. De realiteit is nu dat er in België twee grote gemeenschappen en drie gewesten bestaan, die elkaar nauwelijks kennen en elk hun eigen gang gaan. De federalisering heeft door de jaren heen in elke regio voor een andere dynamiek gezorgd.

De huidige polarisatie van standpunten is niet in het belang van de meerderheid van Vlamingen, Brusselaars en Walen. Groen! roept op tot een sereen debat. Dat kan als we de nadruk leggen op wat ons bindt en niet op wat ons scheidt. Groen! veroordeelt alle verklaringen, langs de twee kanten van de taalgrens, die oproepen tot haat en onverdraagzaamheid.

Wat wil Groen!

Groen! is vragende partij voor een verdere ronde in de staatshervorming. Maar enkel als dit leidt tot meer solidariteit, tot een betere werking van onze instellingen en tot meer democratie. We willen niet hervormen om te hervormen. We willen niet meestappen in een opbod van gemeenschap tegen gemeenschap. Zoals het er nu aan toegaat kan op sommige niveaus niet goed worden bestuurd. Dat zorgt voor tijdverlies en verspilling van gemeenschapsmiddelen. Daar willen we iets aan doen.

Groen! erkent dat België een federale staat is en wil dat ook zo houden. De samenwerking van verschillende gemeenschappen binnen één staatsverband beschouwen we niet als een probleem, maar als een uitdaging, een mogelijke verrijking. Als er voldoende openheid is en wederzijds verdraagzaamheid. En als gesloten overeenkomsten ook gerespecteerd worden. Groen! pleit voor federale loyaliteit en respect voor de rechtspraak van het Arbitragehof.

Maar we erkennen dat er blijvende problemen zijn rond bevoegdheden. Het is logisch om te streven naar meer homogene bevoegdheidspakketten en naar het plaatsen van bevoegdheden op het niveau waar de beste garanties zijn voor een goede uitvoering.

Groen! wil duidelijk aangeven welke bevoegdheden toekomen aan de federale staat en voor welke gemengde bevoegdheden het Belgische niveau ook een nationale coördinatie op zich dient te nemen.

De regio's dienen over ruime, duidelijk afgebakende bevoegdheden te beschikken en over voldoende middelen om zich van hun taken te kwijten. Aan de andere kant moet ook het federale niveau over voldoende budgettaire armslag blijven beschikken.

Hefbomen voor verandering

• Groen! is voorstander van de splitsing van Brussel-Halle-Vilvoorde, in het kader van een genegotieerde federale oplossing waarbij de rechten van de Brusselse Vlamingen ten volle gevrijwaard zijn. Een uitbreiding van het Brussels gewest is niet aan de orde.

• Doorzichtiger, efficiënter, democratischer: Intergouvernementele Raad. De bevoegdheidsverdeling in dit land verplicht de verschillende regeringen over zeer veel dossiers samen te werken, te overleggen, eventueel samenwerkingsakkoorden af te sluiten. Dit gebeurt in Interministeriële Conferenties en in ad hoc structuren. Dat is noch doorzichtig, noch efficiënt, noch transparant. Groen! pleit voor institutionele vereenvoudiging: afschaffing van deze structuren en vervanging door een Intergouvernementele Raad. De Raad komt op regelmatige basis samen en publiceert de agenda's en beslissingen. De leden van alle parlementen (en de media) kunnen na elke vergadering de respectievelijke regeringsleiders bevragen over de beslissingen in deze Raad.
• Afschaffing Senaat. De Senaat zorgt in haar huidige vorm niet voor een transparanter en efficiënter bestuur en vormt geen meerwaarde voor de democratie. Groen! pleit daarom voor institutionele vereenvoudiging en de afschaffing van de Senaat. Om de kwaliteit van het wetgevend werk te bevorderen, wordt in de Kamer een reflectieperiode voorzien om een tweede lezing van bepaalde wetteksten mogelijk te maken.
• Invoering federale kieskring. Groen! stelt voor dat 40 Kamerleden worden verkozen in een federale kieskring, bovenop de 150 huidige Kamerleden die in provinciale kieskringen worden verkozen. Door de gelijktijdige afschaffing van de Senaat leidt betekent dit een daling van het totale aantal parlementsleden. Een federale kieskring is een onderdeel van een moderne, sterke en transparante federale staatsstructuur. In een federaal land als België is het voor een groot deel van de inwoners onmogelijk om voor de eerste minister te kiezen. In een federale kieskring zullen de kandidaten verplicht zijn zich zowel op de Nederlandstalige als Franstalige publieke opinie te richten. We krijgen ook een sterke Kamer waar de politieke kopstukken zullen zetelen in plaats van te verkommeren in de pluchen zetels van de Senaat als ze geen minister worden.
• Buitenlands beleid. Op federaal vlak wil Groen! het buitenlands beleid versterken. De federale overheid voert het buitenlandse beleid uit met al of niet rechtstreekse inbreng van de gemeenschappen en de gewesten.
• Buitenlandse handel komt terug op federaal niveau: de Belgische Dienst Buitenlandse handel staat in voor de coördinatie en de overkoepeling voor aparte Vlaamse, Waalse en Brusselse diensten voor buitenlandse handel; de gewesten hebben een directe inbreng.

• Ontwikkelingssamenwerking blijft een federale materie. Gemeenschappen en gewesten kunnen een eigen beleid voeren mits het complementair en additioneel is aan het federale beleid. Groen! wil geen 7 ministers van ontwikkelingssamenwerking.
• Wapenhandel wordt terug federale materie, die opnieuw ressorteert onder buitenlands beleid. Door de regionalisering lijkt het alsof de wapenhandel de regionale economische belangen moet dienen. Ook heeft de regionalisering geleid tot soepelere regelgeving, minder duidelijkheid en transparantie.
• Een betere Nationale Coördinatie waar nodig:
• Nationaal Klimaatbeleid: de deelstaten spelen een belangrijke rol bij de omzetting van een effectief klimaatbeleid. Er ontbreekt echter een sterke nationale coördinatie van het klimaatbeleid: een gemeenschappelijke planning van de verschillende overheden samen (gewesten, gemeenschappen en federaal). Vandaar ons pleidooi voor een nationaal klimaatplan, een nationale klimaatwet en een federale klimaatminister die het beleid van alle overheden nationaal coördineert.

• In plaats van het federaal wetenschapsbeleid te defederaliseren wil Groen! voor ondermeer klimaats- of biodiversiteitsonderzoek volop investeren in het federaal wetenschapsbeleid. De kritische onderzoeksmassa op verschillende wetenschapsdomeinen is dermate beperkt dat een federale investering en samenwerking over de taalgrens noodzakelijk blijft.
• Groen! huldigt dezelfde stelling tegenover de federale wetenschappelijke en culturele instellingen. Ze hebben een unieke positie binnen het culturele patrimonium en het wetenschappelijk onderzoekslandschap. Er moet voor deze instellingen toekomstplan op lagere termijn ontwikkeld worden in overleg met de gemeenschappen waarin de positie van deze instellingen verduidelijkt wordt en hen de nodige financiële slagkracht wordt aangereikt.
• Arbeid en sociale zekerheid. Groen! wil mee debatteren over regionalisering van delen van het werkgelegenheidsbeleid als minimaal aan drie voorwaarden voldaan is.
• De financiering van de sociale zekerheid moet federaal blijven. Solidariteit tussen alle burgers van ons land is een uitgangspunt bij mogelijke staatshervorming. Om die reden moet de sociale zekerheid die als principes heeft interpersoonlijke solidariteit en verzekering federaal gefinancierd blijven.
• Het mag geen afbraak betekenen van de solidariteit tussen Vlaanderen, Brussel en Wallonië inzake de financiering van de werkloosheidsverzekering en sociale uitkeringen. Solidariteit tussen alle burgers betekent voor ons naast interpersoonlijke solidariteit ook interregionale solidariteit.
• Het mag geen afbraak betekenen van de sociale bescherming van werkzoekenden (bv. afbouw duurtijd werkloosheid, beperking van de hoogte van de uitkering of afbouw van tijdsrechten bij tijdskrediet of loopbaanonderbreking).
• Gezondheidszorg en kinderbijslag. De organisatie en de uitgaven in de gezondheidszorg worden overgedragen aan de gemeenschappen. Het minimum is dat de gemeenschappen beter vertegenwoordigd zijn in de federale organen van de gezondheidszorg zoals het RIZIV en mee kunnen beslissen over welke geneesmiddelen of medische prestaties worden terugbetaald. De inning van de gezondheidszorgverzekering blijft federaal, terwijl de middelen solidair verdeeld worden op basis van objectieve behoefteparameters. De kinderbijslag is een individueel recht en blijft dus federaal. Het gezinsbeleid hoort aan de gemeenschappen. Het FCUD (Fonds voor Collectieve Uitrusting en Diensten, dat kinderopvang financiert) wordt verdeeld onder de gemeenschappen.
• De verkeersreglementering moet zo georganiseerd zijn dat ze in de toepassing een ruime beoordelingsmarge laat aan gewesten en gemeenschappen. Zo kunnen zij een aangepast veiligheidsbeleid voeren. De volledige reglementering van de binnenvaart komt de gewesten toe. Er is ook nood aan een betere vertegenwoordiging van de gewesten in de NMBS.
• Onteigeningen. De onteigeningsprocedure, inclusief het aankoopcomité, wordt het best aan de gewesten overgedragen, onder andere om de aanleg van fietspaden te versnellen.
• Regionalisering van de wet op de grote handelsvestigingen (de IKEA-wet). Een integratie van milieu, stedenbouwkundige en socio-economische vergunning leidt tot ene grote administratieve vereenvoudiging. Maar ook tot meer garanties dat rekening wordt gehouden met het gewestelijk ruimtelijk, mobiliteits- en milieubeleid bij beslissingen over de inplanting van grote handelsvestigingen.
• De uitvoeringsbevoegdheid van het federale jeugdrecht blijft homogeen en exclusief bij de gemeenschappen. Voor de preventieve hechtenis komt er een gedeelde bevoegdheid. Er moet klaarheid komen in de bevoegdheidsverdeling en de financiering van herstelbemiddeling, neutrale ontmoetingsruimten, gerechtelijke alternatieve maatregelen, internering en veiligheidscontracten.
• Meer fiscale autonomie (b.v. gewestelijke kortingen op de vennootschapsbelastingen) moet bekeken worden in het totale kader van de financiering van het federale niveau. Groen! is geen vragende partij voor een opbod van belastingverlagingen tussen de gewesten om bedrijven van het ene gewest naar het andere te trekken.